Turbo máy xúc – Cấu tạo, nguyên lý tăng áp và dấu hiệu nhận biết turbo hỏng

Turbo máy xúc là gì và vai trò trong động cơ máy công trình  
Turbo hay turbocharger là bộ tăng áp sử dụng năng lượng khí xả để nén một lượng lớn không khí vào buồng đốt. Khi lượng khí nén tăng lên, quá trình cháy diễn ra mạnh mẽ hơn, giúp động cơ tạo ra công suất cao hơn mà không cần tăng dung tích xi lanh.

 Xem chi tiết turbo tăng áp máy xúc tại đây

Vai trò chính của turbo đối với máy công trình gồm:  
• Tăng công suất động cơ từ 20 đến 40 phần trăm  
• Giảm tiêu hao nhiên liệu từ 5 đến 15 phần trăm  
• Giảm khói đen và tối ưu hiệu suất đốt  
• Tăng lực đào, lực kéo và khả năng làm việc trong điều kiện tải nặng  
• Giúp động cơ hoạt động ổn định và bền bỉ hơn  

Turbo bị hỏng sẽ làm máy yếu, lên ga chậm, tiêu hao dầu và có thể gây hỏng nặng nếu tiếp tục vận hành.

Cấu tạo chi tiết của turbo máy xúc  
Turbo có sáu bộ phận chính đảm bảo hiệu suất tăng áp:  

• Vỏ nóng  
  Đây là bộ phận tiếp xúc trực tiếp với khí xả có nhiệt độ từ sáu trăm đến chín trăm độ C. Vỏ nóng dẫn hướng dòng khí xả vào bánh turbine và tạo lực xoay.

• Bánh turbine (bánh nóng)  
  Quay với tốc độ rất lớn, từ một trăm năm mươi nghìn đến hai trăm nghìn vòng một phút nhờ năng lượng khí xả.

• Vỏ lạnh  
  Nơi thu nhận luồng khí sạch và duy trì áp suất trước khi nén vào buồng đốt.

• Bánh compressor (bánh lạnh)  
  Quay đồng tốc với bánh nóng để hút và nén không khí sạch với mức áp suất từ không phẩy bốn đến một phẩy hai bar.

• Trục turbo  
  Là trục trung tâm kết nối bánh nóng và bánh lạnh, chạy ở tốc độ cực cao và chịu tải lớn.

• Bộ ổ trục, phớt và đường dầu bôi trơn  
  Giúp làm mát, giảm ma sát và đảm bảo turbo hoạt động ổn định. Nếu đường dầu tắc hoặc dầu bẩn, turbo có thể hỏng ngay.

Nguyên lý hoạt động của turbo  
Quy trình vận hành của turbo diễn ra theo bốn bước:  
• Bước một: Động cơ đốt nhiên liệu và sinh ra khí xả nóng  
• Bước hai: Khí xả đi vào vỏ nóng và làm quay bánh turbine  
• Bước ba: Trục turbo quay theo kéo bánh compressor hoạt động  
• Bước bốn: Bánh compressor hút không khí sạch qua lọc gió, nén lại và đưa vào buồng đốt  

Turbo hoạt động hoàn toàn nhờ năng lượng khí thải, không tiêu hao công suất động cơ.

Các dấu hiệu nhận biết turbo máy xúc bị hỏng  
Những hiện tượng thường gặp khi turbo hư hỏng gồm:  

• Khói đen  
  Do turbo nén kém, nhiên liệu không cháy hết.  

• Khói xanh  
  Turbo hút dầu sang đường nạp khiến dầu bị đốt trong xi lanh.  

• Khói trắng  
  Áp suất khí nạp thấp làm nhiên liệu cháy không hoàn toàn.  

• Máy yếu, lên tải chậm  
  Khi turbo mòn, lực đào giảm, phản ứng động cơ chậm.  

• Tiếng hú lớn từ turbo  
  Do bạc mòn, thiếu dầu hoặc trục turbo bị cong.  

• Rò dầu ở cửa nạp hoặc cửa xả  
  Phớt turbo hở gây hao dầu và giảm hiệu suất.  

• Hao dầu bất thường  
  Dầu bị hút sang buồng đốt dù không rò bên ngoài.  

• Cánh compressor bị sứt hoặc mòn  
  Thường do lọc gió bẩn, bụi cát đi vào turbo.  

Các trường hợp cần thay turbo mới  
Turbo nên thay ngay khi gặp các tình trạng sau:  
• Độ rơ trục vượt mức cho phép từ không phẩy hai lăm đến không phẩy ba lăm milimet  
• Rò dầu nặng gây ướt đường nạp và intercooler  
• Bánh nóng hoặc bánh lạnh bị mẻ, cong  
• Turbo phát tiếng hú lớn bất thường  
• Áp suất khí nạp giảm thấp khi đo bằng đồng hồ áp suất  

Tham khảo các mẫu turbo máy xúc phù hợp từng dòng máy

Theo kinh nghiệm thực tế, hơn bảy mươi phần trăm turbo máy công trình khi hỏng đều phải thay mới.

Cách lựa chọn turbo đúng mã cho máy xúc  
Khi chọn turbo máy xúc thay thế cần xác định:  
• Mã turbo in trên thân sản phẩm  
• Dòng máy: PC200-8, ZX200-3, SK200-8, DX225  
• Kích thước mặt bích xả và đường dầu vào, dầu ra  
• Dòng động cơ sử dụng như Komatsu, Hino, Isuzu, Cummins  

Một số mã turbo thông dụng:  
• Komatsu: S6D95, 6D102, SAA6D108, SAA6D114E  
• Hitachi: ZX200-3, ZX210-3, ZX330  
• Doosan: DX200, DX225, DX300  
• Kobelco: SK200-8, SK210-8  

Cách bảo dưỡng giúp turbo bền gấp đôi  
• Thay lọc gió đúng hạn và vệ sinh đường nạp khí định kỳ  
• Sử dụng dầu máy chất lượng cao và thay đúng lịch  
• Kiểm tra đường dầu bôi trơn tránh tắc nghẽn  
• Không tắt máy ngay sau khi làm nặng, nên chạy không tải từ ba đến năm phút  
• Vệ sinh bộ làm mát khí nạp thường xuyên  

Kết luận  
Turbo là bộ phận tăng áp quan trọng giúp động cơ máy công trình vận hành mạnh mẽ và tiết kiệm nhiên liệu. Kiểm tra và bảo dưỡng turbo đúng kỹ thuật, đồng thời lựa chọn đúng mã turbo phù hợp với từng dòng máy, sẽ giúp kéo dài tuổi thọ động cơ và hạn chế các hư hỏng phát sinh.