Rơ le khởi động

Rơ le khởi động là gì?

Rơ le khởi động (Starter Relay/Starting Relay) là thiết bị đóng/ngắt điện trong mạch khởi động động cơ. Khi người vận hành xoay khóa điện hoặc thực hiện lệnh START, rơ le nhận tín hiệu điều khiển và đóng mạch theo thiết kế để truyền tín hiệu điện đến các thành phần tiếp theo của hệ thống khởi động.

Trên máy xúc và máy công trình, cấu tạo mạch khởi động có thể khác nhau tùy hãng, model và đời máy. Một số hệ thống còn sử dụng rơ le an toàn khởi động (Safety Relay) nhằm kiểm soát quá trình đề và ngăn củ đề hoạt động không đúng điều kiện.

Chức năng của rơ le khởi động

Rơ le khởi động có các chức năng chính:

• Đóng/ngắt mạch điện phục vụ quá trình khởi động động cơ.
• Tiếp nhận và truyền tín hiệu điều khiển trong mạch đề.
• Giúp mạch điều khiển đóng/ngắt tải điện theo thiết kế của hệ thống.
• Hỗ trợ quá trình khởi động động cơ hoạt động ổn định.
• Trên một số hệ thống có chức năng an toàn, giúp ngăn củ đề tiếp tục hoạt động khi động cơ đã nổ máy.

Phân biệt rơ le khởi động với chuột đề

Trong thực tế sửa chữa máy công trình tại Việt Nam, rơ le khởi động và chuột đề đôi khi bị gọi lẫn với nhau, tuy nhiên đây không phải lúc nào cũng là cùng một linh kiện.

Rơ le khởi động (Starter Relay/Starting Relay): thường nằm trong mạch điều khiển khởi động, thực hiện chức năng đóng/ngắt hoặc truyền tín hiệu điện đến mạch đề.

Chuột đề (Magnetic Switch/Starter Solenoid): là bộ phận liên quan trực tiếp đến củ đề, thực hiện chức năng điện từ để đóng tiếp điểm công suất và điều khiển cơ cấu ăn khớp của bánh răng đề tùy theo thiết kế củ đề.

Vì vậy, khi xác định phụ tùng cần thay thế phải căn cứ vào mã phụ tùng và sơ đồ hệ thống điện, không nên chỉ dựa vào tên gọi thông dụng.

Dấu hiệu rơ le khởi động có thể gặp sự cố

Khi rơ le hoặc mạch điều khiển khởi động gặp vấn đề, máy có thể xuất hiện một số hiện tượng:

• Bật khóa đề nhưng củ đề không hoạt động.
• Máy lúc đề được, lúc không.
• Có tín hiệu điều khiển nhưng mạch đề không hoạt động đúng.
• Rơ le đóng/ngắt không ổn định.
• Tiếp điểm rơ le bị cháy, oxy hóa hoặc tiếp xúc kém.
• Chân cắm, giắc điện hoặc dây dẫn tại vị trí rơ le bị lỏng, cháy hoặc ăn mòn.

Các hiện tượng trên không đồng nghĩa chắc chắn rơ le đã hỏng. Cần kiểm tra đồng thời ắc quy, cầu chì, khóa điện, dây dẫn, giắc điện, công tắc an toàn, chuột đề và củ đề trước khi kết luận.

Cách kiểm tra rơ le khởi động

Khi kiểm tra hệ thống nên thực hiện theo sơ đồ điện của đúng model máy:

• Kiểm tra điện áp ắc quy.
• Kiểm tra cầu chì và nguồn cấp cho mạch khởi động.
• Kiểm tra tín hiệu START từ khóa điện.
• Kiểm tra nguồn và tín hiệu tại các chân rơ le.
• Kiểm tra tình trạng chân cắm và giắc điện.
• Kiểm tra khả năng đóng/ngắt của rơ le.
• Kiểm tra tín hiệu đầu ra từ rơ le đến mạch đề.
• Kiểm tra chuột đề và củ đề nếu rơ le hoạt động bình thường.

Không nên đấu tắt hoặc thay đổi sơ đồ chân khi chưa xác định chính xác chức năng của từng chân.

Cách chọn đúng rơ le khởi động

Khi mua rơ le khởi động cho máy xúc, máy công trình cần ưu tiên đối chiếu:

Mã phụ tùng (Part Number): là thông tin quan trọng nhất để xác định đúng linh kiện.

Điện áp làm việc: phổ biến là hệ thống 12V hoặc 24V tùy thiết bị.

Sơ đồ và số lượng chân: các rơ le có hình dáng gần giống nhau chưa chắc có cùng sơ đồ chân hoặc chức năng.

Model và số serial máy: cùng một dòng máy nhưng khác đời hoặc dải serial có thể sử dụng phụ tùng khác nhau.

Mã thay thế: một số mã OEM cũ có thể được nhà sản xuất thay thế bằng mã mới.

Ứng dụng

Rơ le khởi động được sử dụng trên nhiều loại máy công trình như:

• Máy xúc đào
• Máy xúc lật
• Máy ủi
• Xe lu
• Xe nâng
• Máy san
• Máy công trình sử dụng động cơ diesel

Danh mục cung cấp các mã rơ le phù hợp với nhiều thương hiệu phổ biến như Komatsu, Caterpillar (CAT), Hitachi, Kobelco, Hyundai, Doosan, Volvo và các hãng máy công trình khác.

Lưu ý khi thay thế

Không lựa chọn rơ le chỉ dựa trên hình dáng bên ngoài. Trước khi lắp đặt cần kiểm tra mã phụ tùng, điện áp, số chân, sơ đồ chân, model và serial máy.

Lắp sai loại hoặc đấu sai chân có thể khiến hệ thống khởi động không hoạt động, hoạt động không ổn định hoặc gây hư hỏng các linh kiện điện liên quan.

Phụ Tùng Nam Cường hỗ trợ đối chiếu mã phụ tùng và model máy để lựa chọn đúng rơ le khởi động phù hợp.