Trục cơ máy xúc – Dấu hiệu cong, mòn, rơ đầu to đầu nhỏ và hướng dẫn kiểm tra

Trục cơ máy xúc là gì và chức năng trong động cơ 

Trục cơ hay còn gọi là crankshaft là chi tiết chuyển đổi chuyển động tịnh tiến của piston thành chuyển động quay để truyền lực ra hộp số và hệ thống di chuyển. Đây là một trong những chi tiết quan trọng nhất trong động cơ máy công trình như máy xúc, máy đào, máy ủi và máy lu.

Xem chi tiết trục cơ máy công trình tại đây

Trục cơ phải làm việc liên tục trong điều kiện áp lực lớn, tốc độ cao và chịu nhiệt độ tăng theo chu kỳ đốt. Nếu trục cơ gặp vấn đề như cong, mòn hoặc rơ đầu to đầu nhỏ, toàn bộ động cơ sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Các dấu hiệu trục cơ máy xúc bị cong  
Một số biểu hiện thường gặp khi trục cơ bị cong gồm:  

• Động cơ rung mạnh khi nổ cầm chừng  
  Do trục cơ quay không cân bằng, gây mất ổn định.  

• Máy phát ra tiếng gõ “cộc cộc” theo vòng tua  
  Âm thanh xuất hiện rõ nhất khi tăng ga nhẹ.  

• Công suất giảm, máy yếu  
  Do piston không di chuyển đúng quỹ đạo.  

• Hao dầu và tăng nhiệt độ động cơ  
  Trục cơ cong làm khe hở giữa các bề mặt thay đổi gây ma sát lớn.  

Nếu phát hiện trục cơ cong mà tiếp tục vận hành sẽ dẫn đến mòn bạc, gãy tay biên hoặc bó máy.

Các dấu hiệu trục cơ bị mòn  
Mòn trục cơ thường xảy ra ở các bề mặt cổ trục và cổ biên. Dấu hiệu nhận biết bao gồm:

• Tiếng gõ lớn khi tăng ga hoặc tải nặng  
  Tiếng gõ thép chạm thép do khe hở lớn giữa trục cơ và bạc.  

• Áp suất nhớt thấp hơn mức tiêu chuẩn  
  Do khe hở lớn khiến dầu không tạo được áp suất.  

• Dầu máy chuyển màu sẫm nhanh  
  Do ma sát tăng, sinh nhiệt và làm cháy dầu.  

• Máy rung và phát ra tiếng lọc cọc đều theo chu kỳ quay  

Nếu không xử lý kịp thời, trục cơ có thể mòn sâu, gây hư hỏng cả khối động cơ.

Dấu hiệu rơ đầu to đầu nhỏ  
Bạc đầu to và bạc đầu nhỏ có nhiệm vụ giữ ổn định chuyển động của tay biên trên trục cơ. Khi bị rơ sẽ xuất hiện các hiện tượng:

• Tiếng gõ lớn, rõ rệt khi động cơ vừa khởi động  
• Dễ nghe tiếng gõ khi nhồi ga hoặc giảm ga đột ngột  
• Piston lệch hành trình gây xước lòng xilanh  
• Tăng lượng dầu tiêu thụ  
• Máy kêu “leng keng”, tiếng kim loại va chạm  

Đây là dạng hư hỏng rất nguy hiểm, nếu không khắc phục sớm có thể gây vỡ tay biên, thủng lốc máy.

Nguyên nhân khiến trục cơ cong – mòn – rơ đầu to đầu nhỏ  
Có nhiều nguyên nhân gây hỏng trục cơ, phổ biến nhất gồm:

• Thiếu dầu hoặc dầu bẩn, dầu kém chất lượng  
• Thay dầu trễ làm bùn dầu bám vào đường dầu  
• Máy làm việc quá tải trong thời gian dài  
• Lọc nhớt và lọc gió không được thay đúng hạn  
• Động cơ quá nhiệt  
• Tay biên mòn lệch làm tải dồn lên trục cơ  
• Va đập cơ học khi động cơ bó cứng hoặc thủy kích  

Cách kiểm tra trục cơ chính xác  
Để kiểm tra trục cơ, thợ thường thực hiện các bước:

• Đo độ cong trục cơ bằng đồng hồ so và giá kẹp chuyên dụng  
• Đo khe hở cổ trục, cổ biên bằng thước lá tiêu chuẩn  
• Kiểm tra áp suất nhớt khi động cơ nóng  
• Quan sát màu dầu và kiểm tra mạt kim loại trong dầu  
• Dùng ống nghe cơ khí để xác định vị trí tiếng gõ  
• Tháo cácte kiểm tra bạc biên – bạc cổ  

Việc đo kiểm nên được thực hiện bởi thợ chuyên nghiệp để đảm bảo độ chính xác.

Khi nào cần thay trục cơ mới  
Trục cơ cần thay mới trong các trường hợp sau:

• Độ cong vượt mức cho phép từ không phẩy không ba đến không phẩy không năm milimet  
• Mòn sâu bề mặt cổ trục và cổ biên  
• Trục cơ bị cháy xanh hoặc biến màu do quá nhiệt  
• Rơ đầu to đầu nhỏ lớn hơn tiêu chuẩn kỹ thuật  
• Xuất hiện vết nứt, rạn hoặc tổ ong trên bề mặt  
• Sau sự cố bó máy, thủy kích hoặc gãy tay biên  

Tham khảo các mẫu trục cơ máy xúc phù hợp từng dòng máy

Trục cơ là chi tiết có độ chính xác rất cao nên đa số trường hợp hỏng nặng đều phải thay mới.

Các dòng máy xúc thường gặp lỗi trục cơ  
Một số dòng máy công trình dễ gặp vấn đề về trục cơ gồm:

• Komatsu: S6D95, 6D102, SAA6D114E  
• Hitachi: ZX200-3, ZX210-5G  
• Doosan: DX200, DX225, DX300  
• Kobelco: SK200-8, SK210-8  

Kinh nghiệm giúp trục cơ bền lâu hơn  
• Thay dầu và lọc dầu đúng chu kỳ  
• Dùng dầu máy đúng cấp độ nhớt và chất lượng cao  
• Không làm việc quá tải liên tục  
• Quan sát áp suất nhớt trên đồng hồ  
• Vệ sinh lọc gió, intercooler và hệ thống nạp khí  
• Khởi động và tắt máy đúng kỹ thuật  

Kết luận  
Trục cơ là chi tiết quan trọng trong động cơ máy công trình. Việc phát hiện sớm dấu hiệu cong, mòn, rơ đầu to đầu nhỏ và thay thế đúng thời điểm sẽ giúp bảo vệ động cơ, giảm chi phí sửa chữa và duy trì khả năng làm việc bền bỉ của máy. Nếu bạn cần tư vấn mã trục cơ phù hợp cho từng dòng máy, hãy để lại thông tin để được hỗ trợ chi tiết.

Nếu bạn cần tư vấn về trục cơ máy xúc thay thế, hãy tham khảo chi tiết tại đây